Η επιχειρηματικότητα περιγράφεται συχνά ως μια πράξη θάρρους απέναντι στην αβεβαιότητα. Η εικόνα του επιχειρηματία που “ρισκάρει τα πάντα” έχει σχεδόν μυθοποιηθεί. Όμως αυτή η περιγραφή, όσο ελκυστική και αν είναι αφηγηματικά, αποτυγχάνει να εξηγήσει γιατί ορισμένες επιχειρήσεις επιβιώνουν συστηματικά σε αβέβαια περιβάλλοντα ενώ άλλες καταρρέουν παρότι διέθεταν περισσότερους πόρους, μεγαλύτερη εμπειρία ή καλύτερη χρηματοδότηση.
Το πρόβλημα είναι ότι συγχέουμε το ρίσκο με την αβεβαιότητα. Το ρίσκο μπορεί να υπολογιστεί. Η αβεβαιότητα όχι. Και η επιχειρηματικότητα δεν λειτουργεί κυρίως πάνω σε προβλέψεις. Λειτουργεί πάνω στη διαμόρφωση επιλογών.
Οι περισσότεροι νέοι επιχειρηματίες ξεκινούν με την υπόθεση ότι η επιτυχία εξαρτάται από τη σωστή ιδέα. Στην πράξη, όμως, οι περισσότερες ιδέες μεταβάλλονται δραματικά κατά τη διάρκεια της πορείας μιας επιχείρησης. Το αρχικό business plan σπάνια επιβιώνει μετά την επαφή με την αγορά. Αυτό που τελικά διαφοροποιεί τις ανθεκτικές επιχειρήσεις δεν είναι η ακρίβεια της αρχικής πρόβλεψης αλλά η ικανότητά τους να διατηρούν ανοιχτές επιλογές όσο μαθαίνουν.
Μια startup που επενδύει εξαρχής όλο το κεφάλαιό της σε ένα μεγάλο, άκαμπτο προϊόν, βασίζεται στην υπόθεση ότι ήδη γνωρίζει την αγορά. Αν η υπόθεση αποδειχθεί λανθασμένη, το κόστος διόρθωσης μπορεί να είναι καταστροφικό. Αντίθετα, μια επιχείρηση που χτίζει μικρά πειράματα, συλλέγει δεδομένα και επανασχεδιάζει σταδιακά την κατεύθυνσή της, δεν “αποφεύγει” το ρίσκο. Σχεδιάζει μηχανισμούς προσαρμογής απέναντι στην αβεβαιότητα.
Η διαφορά είναι θεμελιώδης.
Η επιχειρηματικότητα δεν είναι τυφλό άλμα. Είναι αρχιτεκτονική αποφάσεων.
Αυτό φαίνεται έντονα στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν σήμερα πολλές τεχνολογικές εταιρείες. Οι πιο ώριμοι οργανισμοί δεν επενδύουν αποκλειστικά σε μία στρατηγική κατεύθυνση. Δημιουργούν portfolios επιλογών. Μικρές ομάδες πειραματίζονται παράλληλα με διαφορετικά προϊόντα, διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα ή διαφορετικές αγορές. Τα περισσότερα από αυτά τα πειράματα δεν θα επιτύχουν. Όμως το ζητούμενο δεν είναι να επιτύχουν όλα. Είναι να δημιουργηθεί ένα σύστημα που επιτρέπει τη γρήγορη μάθηση χωρίς υπαρξιακό κόστος αποτυχίας.
Αυτό εξηγεί γιατί η καινοτομία συχνά αποτυγχάνει μέσα σε μεγάλες επιχειρήσεις. Οι οργανισμοί αυτοί είναι σχεδιασμένοι για βελτιστοποίηση, όχι για εξερεύνηση. Οι διαδικασίες τους μειώνουν την απόκλιση, αυξάνουν τον έλεγχο και προστατεύουν την προβλεψιμότητα. Όμως η επιχειρηματικότητα απαιτεί ακριβώς το αντίθετο! Aποδοχή αβεβαιότητας, ταχύτητα αναπροσαρμογής και δυνατότητα αλλαγής κατεύθυνσης χωρίς οργανωσιακή παράλυση.
Ακόμη και ο τρόπος που αντιμετωπίζεται η αποτυχία είναι συχνά λανθασμένος. Η αποτυχία δεν είναι απαραίτητα ένδειξη κακής επιχειρηματικότητας. Σε πολλές περιπτώσεις είναι αποτέλεσμα κακού σχεδιασμού επιλογών. Όταν ένας επιχειρηματίας δεσμεύει όλους τους πόρους, όλη τη στρατηγική και όλη την επιβίωση της επιχείρησης σε μία μόνο υπόθεση, τότε η αποτυχία μετατρέπεται σε καταστροφή. Όταν όμως η επιχείρηση έχει σχεδιαστεί ώστε να μαθαίνει, να προσαρμόζεται και να αλλάζει πορεία, η αποτυχία μετατρέπεται σε πληροφορία.
Η ουσία της επιχειρηματικότητας βρίσκεται ακριβώς εκεί. Όχι στην πρόβλεψη του μέλλοντος αλλά στη δημιουργία συστημάτων που μπορούν να επιβιώσουν όταν το μέλλον διαψεύσει τις προβλέψεις.
Οι πιο ανθεκτικοί επιχειρηματίες δεν είναι απαραίτητα εκείνοι που “παίρνουν το μεγαλύτερο ρίσκο”. Συχνά είναι εκείνοι που σχεδιάζουν καλύτερα τις επιλογές τους. Που διατηρούν εναλλακτικές διαδρομές. Που αποφεύγουν τις μη αναστρέψιμες αποφάσεις όταν η πληροφορία είναι ακόμη περιορισμένη. Που αντιλαμβάνονται ότι η στρατηγική δεν είναι στατικό σχέδιο αλλά δυναμική διαδικασία μάθησης.
Τελικά, η επιχειρηματικότητα δεν είναι η τέχνη της βεβαιότητας. Είναι η ικανότητα να λειτουργείς αποτελεσματικά μέσα στην αβεβαιότητα χωρίς να παραλύεις από αυτήν.
Οι επιχειρήσεις δεν καταρρέουν επειδή πήραν ρίσκο. Καταρρέουν επειδή σχεδιάστηκαν χωρίς επιλογές.
Βιβλιογραφία
- Nassim Nicholas Taleb — Antifragile: Things That Gain from Disorder
- Clayton Christensen — The Innovator’s Dilemma
- Eric Ries — The Lean Startup
- Rita McGrath — The End of Competitive Advantage
- Henry Mintzberg — The Rise and Fall of Strategic Planning
- Saras Sarasvathy — Effectuation: Elements of Entrepreneurial Expertise
- Karl Weick — Sensemaking in Organizations
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου