Κάθε τεχνολογική επανάσταση συνοδεύεται από έναν διαρκή φόβο. Σήμερα ο φόβος αυτός ονομάζεται Τεχνητή Νοημοσύνη. Θα αντικαταστήσει εργαζομένους; Θα καταργήσει επαγγέλματα; Θα λάβει αποφάσεις που δεν κατανοούμε; Οι συζητήσεις περιστρέφονται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από τις δυνατότητες ή τους κινδύνους της τεχνολογίας. Ίσως όμως να κοιτάζουμε προς τη λάθος κατεύθυνση. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη. Είναι ότι προσπαθούμε να την ενσωματώσουμε σε οργανισμούς που σχεδιάστηκαν για έναν κόσμο που δεν υπάρχει πλέον.
Οι περισσότερες επιχειρήσεις εξακολουθούν να λειτουργούν με αρχές που διαμορφώθηκαν κατά τη βιομηχανική εποχή. Η πληροφορία κινείται ιεραρχικά. Οι αποφάσεις ανεβαίνουν και κατεβαίνουν επίπεδα διοίκησης. Οι διαδικασίες είναι σχεδιασμένες για σταθερότητα, προβλεψιμότητα και έλεγχο. Αυτό το μοντέλο υπήρξε εξαιρετικά αποτελεσματικό όταν οι αλλαγές στην αγορά απαιτούσαν μήνες ή χρόνια για να εκδηλωθούν. Σήμερα όμως, σε ένα περιβάλλον όπου ένας αλγόριθμος μπορεί να αναλύσει χιλιάδες δεδομένα σε δευτερόλεπτα και να προτείνει ενέργειες σε πραγματικό χρόνο, η οργανωσιακή αδράνεια γίνεται ανταγωνιστικό μειονέκτημα.
Παρατηρούμε συχνά επιχειρήσεις που επενδύουν εκατομμύρια σε συστήματα AI αλλά συνεχίζουν να απαιτούν πέντε εγκρίσεις για μια απλή απόφαση. Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργεί με ταχύτητα φωτός, αλλά η διοίκηση εξακολουθεί να λειτουργεί με ταχύτητα εγγράφου. Το αποτέλεσμα είναι προβλέψιμο. Η παραγωγικότητα δεν αυξάνεται όσο αναμενόταν και η απογοήτευση αποδίδεται στην τεχνολογία αντί στη δομή που την περιβάλλει.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αμφισβητεί μόνο τις διαδικασίες. Αμφισβητεί τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εξειδίκευση. Για δεκαετίες, η αξία ενός επαγγελματία βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στην κατοχή πληροφορίας. Σήμερα, η πληροφορία είναι σχεδόν άμεσα διαθέσιμη. Η πραγματική αξία μετακινείται από τη γνώση στην κρίση. Από την απομνημόνευση στη σύνθεση. Από την κατοχή απαντήσεων στη διατύπωση σωστών ερωτήσεων. Οι οργανισμοί όμως συνεχίζουν να αξιολογούν ανθρώπους και ρόλους με κριτήρια που σχεδιάστηκαν για μια οικονομία σπανιότητας πληροφορίας.
Το ίδιο συμβαίνει και στην επιχειρηματικότητα. Πολλοί θεωρούν ότι οι startups του μέλλοντος θα κερδίσουν επειδή θα χρησιμοποιούν καλύτερα εργαλεία AI. Η ιστορία δείχνει κάτι διαφορετικό. Οι επιχειρήσεις που κυριαρχούν σπάνια είναι αυτές που διαθέτουν την τεχνολογία πρώτες. Είναι αυτές που ανασχεδιάζουν τα συστήματα εργασίας γύρω από τις δυνατότητες της τεχνολογίας. Η διαφορά ανάμεσα σε μια εταιρεία που «χρησιμοποιεί AI» και σε μια εταιρεία που είναι πραγματικά AI-native δεν βρίσκεται στο λογισμικό της. Βρίσκεται στον τρόπο λήψης αποφάσεων, στην κατανομή αρμοδιοτήτων και στη ροή της πληροφορίας.
Η πρόκληση επομένως δεν είναι τεχνολογική. Είναι οργανωσιακή. Οι εταιρείες καλούνται να επανεξετάσουν παραδοχές που θεωρούσαν δεδομένες εδώ και δεκαετίες. Πόσα επίπεδα διοίκησης χρειάζονται; Πώς ορίζεται η ευθύνη όταν η ανάλυση παράγεται από αλγορίθμους; Ποιος είναι ο ρόλος του manager όταν η πληροφορία δεν αποτελεί πλέον προνόμιο της διοίκησης;
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ο σεισμός. Είναι ο καταλύτης που αποκαλύπτει τις ρωγμές σε δομές που είχαν σχεδιαστεί για διαφορετικές συνθήκες. Όπως κάθε μεγάλη τεχνολογική αλλαγή στην ιστορία, δεν θα ανταμείψει απλώς όσους υιοθετήσουν νέα εργαλεία. Θα ανταμείψει όσους έχουν το θάρρος να επανασχεδιάσουν τα συστήματα μέσα στα οποία αυτά τα εργαλεία λειτουργούν.
Οι οργανισμοί του μέλλοντος δεν θα ξεχωρίζουν επειδή διαθέτουν καλύτερη Τεχνητή Νοημοσύνη. Θα ξεχωρίζουν επειδή θα έχουν εγκαταλείψει τις δομές του παρελθόντος. Γιατί τελικά το μεγαλύτερο εμπόδιο στην πρόοδο δεν είναι η τεχνολογία που έρχεται. Είναι οι νοοτροπίες και οι οργανωσιακές αρχιτεκτονικές που αρνούνται να φύγουν.
Βιβλιογραφία
- Brynjolfsson, E. and McAfee, A. (2014) The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. New York: W.W. Norton & Company.
- Davenport, T.H. and Ronanki, R. (2018) ‘Artificial Intelligence for the Real World’, Harvard Business Review, 96(1), pp. 108–116.
- Malone, T.W. (2018) Superminds: The Surprising Power of People and Computers Thinking Together. New York: Little, Brown and Company.
- Rumelt, R.P. (2011) Good Strategy Bad Strategy: The Difference and Why It Matters. New York: Crown Business.
- Senge, P.M. (2006) The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization. Revised Edition. New York: Doubleday.
- Westerman, G., Bonnet, D. and McAfee, A. (2014) Leading Digital: Turning Technology into Business Transformation. Boston: Harvard Business Review Press.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου