Η σύγχρονη επιχειρηματική κουλτούρα έχει ερωτευτεί υπερβολικά τον μύθο του “hero founder”. Του ανθρώπου που δουλεύει ασταμάτητα, παίρνει όλες τις αποφάσεις, λύνει κάθε πρόβλημα και εμφανίζεται ως η κινητήρια δύναμη πίσω από κάθε επιτυχία. Είναι ένα αφήγημα που λειτουργεί εξαιρετικά σε podcasts, βιογραφίες και social media. Στην πράξη όμως, πολύ συχνά αποτελεί αρχιτεκτονικό λάθος. Γιατί οι επιχειρήσεις δεν καταρρέουν μόνο όταν αποτυγχάνει το προϊόν τους. Καταρρέουν όταν όλο το σύστημα εξαρτάται από έναν άνθρωπο.
Ο πραγματικά αποτελεσματικός ιδρυτής δεν είναι ο ήρωας του συστήματος. Είναι ο αρχιτέκτονας του συστήματος. Δεν χτίζει μια εταιρεία που χρειάζεται συνεχώς την παρουσία του για να λειτουργήσει. Χτίζει μηχανισμούς, ροές πληροφορίας, διαδικασίες λήψης αποφάσεων και κουλτούρα που επιτρέπουν στον οργανισμό να λειτουργεί αξιόπιστα ακόμη και όταν ο ίδιος δεν βρίσκεται στο δωμάτιο.
Αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο για πολλούς founders, γιατί στην αρχική φάση μιας startup η προσωποκεντρική λειτουργία μοιάζει αποδοτική. Ο ιδρυτής γράφει κώδικα, κάνει πωλήσεις, μιλά με πελάτες, διαχειρίζεται χρηματοροές και συχνά διορθώνει προβλήματα τα οποία δημιούργησε η ίδια η ταχύτητα ανάπτυξης. Σε μικρή κλίμακα αυτό λειτουργεί. Σε μεγαλύτερη κλίμακα μετατρέπεται σε σημείο συμφόρησης. Όταν κάθε κρίσιμη απόφαση απαιτεί την έγκριση του founder, η επιχείρηση παύει να είναι οργανισμός και γίνεται extension της προσωπικής του αντοχής.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο στις τεχνολογικές εταιρείες. Έχω δει ομάδες με εξαιρετικούς engineers να επιβραδύνονται επειδή όλη η γνώση της αρχιτεκτονικής βρισκόταν στο μυαλό ενός ανθρώπου. Έχω δει startups να χάνουν επενδυτικές ευκαιρίες επειδή ο ιδρυτής αδυνατούσε να μεταβιβάσει ουσιαστικά operational responsibility. Και έχω δει εταιρείες να παγώνουν οργανωτικά επειδή ο founder είχε ταυτίσει τον έλεγχο με την αξία του μέσα στην επιχείρηση.
Η πραγματική επιχειρηματική ωριμότητα ξεκινά όταν ο ιδρυτής αντιλαμβάνεται ότι η αποστολή του δεν είναι να “τρέχει πιο γρήγορα”, αλλά να σχεδιάζει συστήματα που μειώνουν την εξάρτηση από τον ίδιο. Αυτό σημαίνει σαφή information flows, measurable processes, delegation με accountability και οργανωτική διαφάνεια. Σημαίνει επίσης ότι ο founder πρέπει να αντέχει ψυχολογικά το γεγονός ότι η εταιρεία οφείλει σταδιακά να λειτουργεί χωρίς τη συνεχή παρέμβασή του.
Οι πιο ισχυρές επιχειρήσεις στην ιστορία δεν χτίστηκαν πάνω σε ηρωικές προσωπικότητες, αλλά πάνω σε επαναλήψιμα συστήματα. Η Toyota δεν έγινε παγκόσμιο πρότυπο επειδή ένας manager έπαιρνε όλες τις αποφάσεις. Η Amazon δεν κλιμακώθηκε επειδή ο Bezos ενέκρινε κάθε operational λεπτομέρεια. Οι μεγάλες εταιρείες επιβιώνουν επειδή μετατρέπουν τη γνώση σε οργανωτική δομή και όχι σε ατομική ιδιοκτησία.
Ο founder που λειτουργεί ως ήρωας μπορεί προσωρινά να εμπνεύσει. Ο founder που λειτουργεί ως αρχιτέκτονας δημιουργεί διάρκεια. Και στο τέλος, η διάρκεια είναι ίσως η πιο υποτιμημένη μορφή επιχειρηματικής επιτυχίας.
Βιβλιογραφία
- Peter Senge — The Fifth Discipline
- Eric Ries — The Lean Startup
- Ben Horowitz — The Hard Thing About Hard Things
- Jim Collins — Good to Great
- Geoffrey West — Scale
- Nassim Nicholas Taleb — Antifragile
- Henry Mintzberg — Structure in Fives
