Η πληρωμή ενός μερίσματος φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, μια απλή διαδικασία. Μια εταιρεία αποφασίζει να διανείμει ένα ποσό, γνωρίζουμε πόσες μετοχές έχει κάθε μέτοχος, πολλαπλασιάζουμε και πληρώνουμε. Αν τα πράγματα ήταν πράγματι τόσο απλά, δεν θα χρειαζόμασταν εξειδικευμένα συστήματα Corporate Actions.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «πόσες μετοχές έχει ένας επενδυτής;». Είναι: πόσες επιλέξιμες μετοχές είχε, σε ποια χρονική στιγμή, με ποια δικαιώματα και σύμφωνα με ποιους κανόνες;
Ας υποθέσουμε ότι μια εταιρεία αποφασίζει μέρισμα €0,50 ανά μετοχή. Ένας επενδυτής εμφανίζεται σήμερα να κατέχει 10.000 μετοχές. Δικαιούται €5.000;
Ίσως.
Αν όμως απέκτησε τις μετοχές μετά το κρίσιμο χρονικό σημείο; Αν μέρος των μετοχών δεν συμμετέχει στη συγκεκριμένη διανομή; Αν υπάρχει διαφορετική κατηγορία τίτλων; Αν έχουν προηγηθεί εταιρικές πράξεις που μεταβάλλουν τον αριθμό ή τα δικαιώματα των τίτλων; Αν πρέπει να εφαρμοστεί παρακράτηση φόρου διαφορετική ανά περίπτωση;
Ξαφνικά, ο απλός πολλαπλασιασμός παύει να είναι τόσο απλός!
Και εδώ εμφανίζεται η πραγματική αξία ενός Entitlement Engine.
Ένα τέτοιο σύστημα δεν πρέπει απλώς να υπολογίζει ποσά. Πρέπει να μεταφράζει τους επιχειρηματικούς και κανονιστικούς κανόνες μιας εταιρικής πράξης σε ένα απολύτως επαναλήψιμο και ελέγξιμο αποτέλεσμα.
Στην ουσία απαντά σε τέσσερις ερωτήσεις:
Ποιος; Τι κατέχει; Πότε το κατέχει; Τι δικαιούται;
Και κυρίως πρέπει να μπορεί, ακόμη και μήνες ή χρόνια αργότερα, να εξηγήσει γιατί έδωσε αυτή την απάντηση. Αυτό είναι ένα σημείο στο οποίο τα χρηματοοικονομικά συστήματα διαφέρουν σημαντικά από πολλές συνηθισμένες business εφαρμογές. Δεν αρκεί το αποτέλεσμα να είναι σωστό σήμερα. Πρέπει να μπορούμε να αναπαράγουμε το αποτέλεσμα του χθες. Αν κάποιος ρωτήσει μετά από δύο χρόνια γιατί ένας συγκεκριμένος μέτοχος έλαβε €4.873,42, το σύστημα δεν μπορεί να απαντήσει απλώς: «με βάση τα σημερινά δεδομένα». Πρέπει να γνωρίζει ποια δεδομένα ίσχυαν τότε, ποιοι κανόνες εφαρμόστηκαν, ποια έκδοση αυτών των κανόνων χρησιμοποιήθηκε και πώς προέκυψε το τελικό ποσό. Ακόμη και το rounding, κάτι που στον προγραμματισμό συχνά αντιμετωπίζεται σαν τεχνική λεπτομέρεια, μπορεί εδώ να έχει επιχειρηματική σημασία. Τι συμβαίνει όταν ένα αποτέλεσμα έχει περισσότερα δεκαδικά ψηφία από όσα επιτρέπει το νόμισμα; Στρογγυλοποιούμε ανά μέτοχο ή στο συνολικό ποσό; Τι γίνεται με τα fractions; Πού καταλήγει η διαφορά; Σε ένα εκατομμύριο υπολογισμούς, μια «ασήμαντη» διαφορά ενός λεπτού παύει να είναι ασήμαντη. Το ίδιο ισχύει για φόρους, εξαιρέσεις, blocked positions, ειδικές κατηγορίες δικαιούχων ή διορθώσεις που πραγματοποιούνται αφού έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία.
Για αυτό θεωρώ ότι ένα Entitlement Engine δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη διαδικασία μέσα σε ένα πληροφοριακό σύστημα. Είναι ουσιαστικά μια μηχανή εφαρμογής επιχειρηματικών κανόνων πάνω σε μία συγκεκριμένη κατάσταση της αγοράς και του μητρώου σε συγκεκριμένο χρόνο.
Και εδώ βρίσκεται μια ευρύτερη αρχή που συχνά ξεχνάμε όταν σχεδιάζουμε enterprise software. Η πολυπλοκότητα ενός συστήματος δεν βρίσκεται απαραίτητα στον αριθμό των οθονών του. Μπορεί μια εφαρμογή να έχει πέντε οθόνες και να ενσωματώνει εκατοντάδες κανόνες που έχουν δημιουργηθεί μέσα από χρόνια λειτουργίας, νομοθεσίας, εξαιρέσεων και πραγματικών περιστατικών.
Ο χρήστης βλέπει στο τέλος μία γραμμή: Dividend payable: €4.873,42
Πίσω από αυτή τη γραμμή όμως μπορεί να βρίσκεται ένα ολόκληρο σύστημα αποφάσεων. Και αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά των συστημάτων που υποστηρίζουν τις κεφαλαιαγορές. Όταν λειτουργούν σωστά, κανείς δεν τα προσέχει. Όταν όμως ένας μόνο κανόνας εφαρμοστεί λάθος, τότε όλοι καταλαβαίνουν πόσο σημαντικά ήταν.
